Plattdeutsch 2

 

Düt un Dat – en beten wat op Platt

„Erleichterung: Gott aus Krankenhaus entlassen“

 

So stünn dat hüüt meddag int Netz bi „Mein Feed“ bi Aktuelles. Dat Bild harr ik no ni sehn. Ochott, dach ik so bi mi, nu hett dat den Allmächtigen uk to faaten kreegen. Un dat jüst to‘n Dodensünndag. Stell di dat man mol so richti vöör: Gott in’t Krankenhus. Un wenn he denn starven weer, weer dat mit de „Dreieinigkeit“ vörbi! Un dar baven weer keen mehr, de op mi kieken dä. Mit Jesus un den Hilligen Geist alleen güng dat je ni. Denk mol an dat Glaubensbekenntnis un de Bibel. Hangt doch allen’s vun em af. Dat is sachts dörch Gott, wat wi ni in‘e Höll landt un den Düwel utleepert sünd.

Mitdewiel hebbt se dat denn in’e Redaktion vun PF – „promiflash“ - uk klook kregen, wat se sik dor in’e Wöör vergrepen hebbt.- Dat weer je ni Gottvatdder, dat is Karel Gott, de in’t Krankenhus west is. Nu steiht dat dor uk so schreeven: „Erleichterung bei den Fans: Karel Gott (79) aus dem Krankenhaus entlassen.“ Schullst em ni kennen, dat e is de mit de „Gülln Stimm“ ut Prag un de mit „Biene Maja“.

So as Gott sien Fans heff ik nu uk keen Sorgen mehr. Nu is dat je all’ns wedder as dat jümmers west is. Gott wees Dank.

Hans Jörg Rickert, 22. November 2018, www.jb-spo.de Plattdeutsch

Düt un Dat op Platt: In Bayern un Hessen wurr wählt

 

Götterdämmerung? - Is doch allns fein regelt

Dat is keen „Götterdämmerung“ un dor kummt uk keen „Phönix ut de Asch“. Angela Merkel is keen Göttin und Andrea Nahles uk ni. „Bündnis 90 / Die Grünen“ hebbt in ehre Politik-Johren eenfach markt, op wat dat ankümmt. Un wat sik Volksparteien nöömt, sünd keen mehr: Se kiekt dat Volk ni mehr noog op’t Muul. „Keen Experimente“ vun 1957 gellt ni mehr, un „allens över eenen Kamm“ geiht uk ni.

Liberale hett dat meist jümmers geven. Vöör teihn Johren weern de man sachts eenfach to dösig, üm ni to seggn „dummbüdelig“. Brukst blots an Westerwelle un de annern lütten Jungs mit ehre Allüren denken. De Linken sünd dat Erbe ut de DDR, un de AfD hebbt wi unse Volksparteien to verdanken, is min Meen. Dat wüllt de blots ni weeten, vöörweg de Granden vun de CSU. Mit de is keen Blomenputt mehr to winnen. Neede Ideen brukt dat Land, dat heet Minschen, de längerfristi denken, na Vöörn un ni blots op ehr eegen Fööt kieken doot.

Dat mit den Beerdeckel hett jümmers no ni klappt. Un dorto gifft dat noch een ganzen Barg mehr to doon. Se schulln man al oppassen, wat se op ehre olen Dag ni dummbüdelig warrt.- Mit de Diesel-Geschicht hett uns Bundeskanzlerin je so’n richtigen Bock schooten. Wat se dat sülvst gor ni markt hett, kannst meist ni glöven.- Un de Youngsters in de CDU hebbt dat Gehirnsmolt uk ni mit den Lepel intrichtert kreegen. Dorto höört en Lernprozess. Regeern is eben wat anners as Opponeern. Dat markst ierst, wenn op de anner Siet sitten deist. Andrea Nahles weet dat nu uk. So’n Höhnerhoff mit Glucken un Hahns tosamentoholen is gor ni licht. Un uns Parlament is dorför veel to groot. Villicht kunn dat wat bringen, wenn dat uk mol utdünnt warrt.

Bayern un Hessen hebbt nu wählt. Ännert sik nu wat? Se wüllt in Berlin nu to de „Sacharbeit“ kamen. Na, warrt wohl uk Tiet. Een Johr hett dat nu duert, wat se uns dat vertellt hebbt. Ierst hett dat mit dat Bilden vun de Regierung duert. In tweeten Anloop hett dat denn man jüst so klappt.- Nix mehr weer dat för de SPD mit Erneuerung in de Opposition. Nu sünd de beiden Grooten an’t Büßen un tosamen man ni grötter as de Lütten. Blots hest al mol sehn, wat ut een „Dreekääshoog“ vun ganz alleen een Keerl warrt?

Lat uns man aftöven. De Pressefritzen warrt schon noog sticheln un uns vertelln, wat se för richti holen dään. Se schüllt je uk ni Regeern. Mol seehn, wat nu richti Saak is!-

Geiht je uk bald op Wiehnachten to. Un Knecht Ruprecht kümmt al an’n sössten Dezember. Dreekönig kümmt noch vöör Fasching, dorna de Fastentiet und denn Ostern: Urbi et Orbi! – Is dat ni allns fein regelt?

Hans Jörg Rickert, 28. Oktober 2018, www.jb-spo.de

Wi hebbt en Stünn schinkt kreegen

 

So is dat in’t Leven. Ierst schinkst wat, denn kriggst wat torüch. So is dat uk mit de Stünn, de düssen Sünndag en ganze Stünn länger moken deit.

 

Dat is je jümmers en grote Opregung vunwegen, wat de Zeiger vöör or trüch stellt warrn schall. Dor warrt jümmers op henwiest in’t Fernsehen un in’t Blatt. Dorbi is dat doch kloor: Wullt du länger slapen, muttst den Zeiger trüchstelln or di later wecken laten vun din I-Phone or Radiowecker, wenn dor sünst keeneen is. Is sowieso eegentli eendoon: Hest du dien Klock in’t Fröhjohr to den anseggten Termin vöörstellt, muttst se nu to den anseggten Termin trüchstelln. Un vergitt ni: Dat hett in’e Nacht üm Klock Twee in’t Fröhjohr or Klock Dree in Harvst to passeern!

 

Digital wuppt de Zeiger denn glieks op Klock dree. In’n Harvst is dat anners, dor geiht dat ni mit Trüchstelln. Digital geiht dat jümmers vöörut. Dor blievt de Wiesers sössti Minuten lang op Klock Twee stahn. Hest dat begreepen? Wenn ni, makt dat uk nix. Bi di in’t Huus kannst dat in Harvst manuell maken.

 

1980 hebbt wi dormit in Europa anfungen. Jümmers an den letzten Sünndag in’n März un den in’n Oktober. Nu hebbt se sik infallen laten, wat dat doch nix bröcht hett vunwegen de Energieersparnis. Dat harr’n sik de Politikers so utspikuleert. Hett en beten lang duert, wat se to düsse Erkenntnis kamen sünd. Dat is bi Politikers je so. Dor mutt jümmers hen un her överleggt warrn. Dat bruukt Tiet. De mööt sachts noch Stünnen to kriegen, bet se dat op’e Reech kriegt. Sünst gifft dat een Kuddelmuddel as fröher, wo de Tog in Berlin Klock twölf op’e Reis güng un üm desülvige Tiet in Hamborg ankeem, wenn de Lokführer und de Heizer dat richti anstelln dään. Hest dat begreepen? Wenn ni, makt uk nix.

 

Süh, min Opa hett sik dor keen Gedanken üm makt un is över Negenti wurrn.- Ik weer man noch so’n lütten Buttjer un dörf mit in sien Bett slapen. Dat mutt in de Veertiger Johren na’n Krieg west ween. He weer dor al en richti oolen Mann, so över achti. Ik leeg al to Bett, dor keem he uk al rinkrapen. Ik wunner mi. Oma keem jümmers veel later. He sä: „Ik gah mit de Höhner to Bett un stah morgens wedder mit se op.“ Dat heff ik begreepen. Annern Morgen weer he uk al weg. Kiek, dat weern noch Tieden.

Hans Jörg Rickert, 28. Oktober 2018, www.jb-spo.de

Düt un dat – mol wedder wat op Platt: Vertell doch mol

– Landwirtschop vöör fofti Johrn bet hüüt

 

To Gast in’n Norderheverkoog bi Carsten und Anke Clausen

 

„Vertell mi wat op Eiderstedt“ is so een Veranstalten, de nu in de söbente Runn löppt. De Lüüd sünd meist narrsch dorna. Vun in dütt Johr 20. September in’t Museum Landschop Eiderstedt bet to’n 8. November in Olversum/Tönn gifft dat foffteihn Termine. De lokale Tourismus Organisation St. Peter-Ording un Eiderstedt hett extra en Flyer dorto maakt. Dat weer nu de fofte Veranstaltung in düsse Harvsttiet. De funn bi Clausens in‘n Norderheverkoog statt. Dor güng dat mit Hofführung un Berichten üm Landwirtschop vöör fofti Johrn bet hüüt. Dor wurr wiest un vertellt un mitenannerr snackt op Hoch un Platt. Kaffee un Koken geev dat uk.

So’n Nameddag as dütmol hebbt Clausens fröher meist jede Week makt. Dat weer vun wegen de Feriengäst. Fröher hett dat „Urlaub op den Buernhoff“ heeten. Dat weer mit Fröhstück un Eeten. Hüüt sorgt de Gäst för sik alleen. Dat wüllt de uk so. Dat kannst hüüt ni mehr wuppen. Denn de landwirtschaftli Bedreev mit tweehunnert Köh un noch eenmol rund tweehunnert Stück mit Kalver un Jungveeh, de fordert de Lüüd op den Hoff mit tweehunnert Hektar Gröön- un Ackerland. Dorto kümmt denn noch de Alternativ-Energieversorgung (Photovoltaik) as Standbeen und de Vermietung vun söss Ferienwohnungen. Dat löppt allens tohopen un renteert sik denn ok, wenn man dat richti organiseert hett, un dat middeen op de Buernsteed funktioneeren deit. Bi Hannes un Gila Clausen fröher in den Norderheverkoog weer dat so. De beiden sünd nu butenvöör. Dat makt de Söhn Carsten mit sien Fru Anke jüst so, un de ehr Söhn is uk al inbunnen. So steiht de nääste Generation al op de Matt. Un de Dochter arbeidt bi de Tourismus-Zentrale in St. Peter-Ording. Landwirtschop un Tourismus, dat passt. „För unse Hoff weer dat jümmers en grote Bereicherung. Spoß makt dat jümmers noch, gifft je uk en beten dorför“, vertell Gila Clausen mit’n Grientjer.

Se, ehr Söhn un ehr Swiegerdochter Anke informeerten de veelen Gäst, de düssen Nameddag kamen weern. .Marie-Luise Klint weer ok dor. Se is de Vöörsittersch vun den Tourismusvereen Osterhever e.V. Se wahnt in Augustenkoog op’e Kömdiek in een vun de veerti Haubarge op Eiderstedt, de vun de över veerhunnert nableeven sünd. De hört hüüt to dat Kulturgut vun düsse Landschop. De Holländer hebbt de in’t 16. Johrhunnert mitbröcht.- Augustenkoog hört siet een poor Johren to de Gemeen Osterhever, ok dat lange Enn Norderheverstraat bet Carsten Clausen sien Steed. Vun Brandt Landtechnik an höört de Straat to Tetenbüll. Op Eiderstedt is dat bet hüüt jümmers alln’s regelt. Dat stört ni, de Eiderstedter holt liekers tosamen. So weern denn ok vun Westerhever, Garr‘n un annerwo Lüüd kamen. Se wull’n doch weeten, wat bi Clausen’s so vertellt warrt.

To’n 44. Mal: Spezimarkt vun de Landfruuns op Eiderstedt

 

Egol as sik de Sommer präsenteeren deit:

An’n letzten Julisünndag is bi St. Christian in Garr’n Spezialitätenmarkt vun de beiden Vereene vun de Landfruun op Eiderstedt.

Nöömt sünd se na de beiden Harden Everschop un Eiderstedt. För Utholm gifft dat keen Vereen.

Mehlbüdel mit Kassler un Kirschsoße, Bottermelksupp mit Klümp, Wiensupp un Schinken un Futtjes sünd ni wegtodenken, de höört dorto, ok feine Joghurt-Spezialitäten, leckere Torten ni to Vergeeten. Dörte Rickerts ut Vollerwiek hett dat Leit. Klock Veertein geiht dat los.

Beate Peters ut Westerhever sitt den Vereen vun Everschop vöör. Se begrööt uk düt Johr wedder de veelen Lüüd op’n Markt. Un denn weer dat as jümmers: Na ni mol een Stünn geev dat keen Wiensupp mehr, ok keen Bottermelksupp – Futtjes geev dat noog.

Lammkönigin Marleen Westensee ut Witzwort weer extra anreist, ok Lammprinzessin Heike Marit Carstensen ut Lindholm. Schaap un Lämmer sünd op Eiderstedt to Hus. So hebbt de beiden hier een vun ehre Pflichttermine. In ehre Gesichter kannst lesen: Wi beiden hebbt Spoß an uns Amt. Se ünnerstützt bi de Tombola un sünd bi dat Verdeeln vun de Hauptpries dorbi.- De Jagdhornbläser speeln op. Hans Bolln geev den Ton an. Rainer Martens ünnerhöll mit plattdüütsch Leeder. Un hier un dor stünnen Lüüd tohopen to’n Schnacken. Klock Sössteihn is denn de Trubel vörbi. Denn warrt wedder afbuut: Landfruuns hebbt Arbeid noog, ok to Hus. Fröher wurr to düsse Tiet melkt.

De Erlöös vun de Tombola un wat dor sünst bi rümkaamt, geiht an Vereene un Inrichtungen mit Gemeinnützigkeit. Övergeeven warrt dat denn bi de Nalees. Dor warrt faststellt, wo de Markt loopen ist un wat he inbröcht hett. Bi de Landfruuns is dat nämli allen’s regelt. So höört sik dat op Eiderstedt !

Hans Jörg Rickert, 30. Juli 2018, www.jb-spo.de, „Düt un dat, en beten wat  op Platt“

Lammkönigin Marleen Westensee keem in’e Westküstenpark

 

Marleen Westensee ut Witzwort is de nordfreesche Lammkönigin 2018/19. Se hett man jüst in Husum ehr Abitur makt un will nu Landwirtschop studeern. Se hett dat mit Tieren un hett eenfach Lust dorto. Nu makt se en landwirtschaftliche Praktikum op en grote Hoff in de Südermarsch. Ehr Öllern hebbt in‘n Nebenerwerb en lütte Buernsteed mit Texel-Schap un twee Peer. Dat reckt ni. Se mutt mehr weeten. So makt se dor nu alln’s, wat to de Landwirtschop höört: Vun Gülle-Fohren bet to’n Melken. Mit den Computer kann se ok ümgahn. Is je keen Wunner. Se is je man eerst achteihn.

Direktemang vun’t Melken keem se man an düssen Sünndag na St. Peter to’n Westküstenpark. Dor weer Schaapsdag. Dat is för se een vun ehre Pflichttermine. Se is je in‘n Kreis de Repräsentantin för de Schaap un de Schaapholders. Dat is se ok geern. Plattdüütsch schnackt se ok. Dat höört dorto.

Kreispräsident Heinz Maurus harr se an den Ingang in Empfang nahmen. So weern denn de beiden wichtigsten Repräsentanten von den Kreis dor. Se för de Schaap un he för de Lüüd. Se hebbt liek veel ünner sik. In Nordfreesland gifft dat nämli jüst so veel Schaap as Lüüd, so üm un bi sünd dat 160.000. Nu sünd dat vun wegen de Lämmer tominst duppelt so veel Schaap. Op en Minsch kummt also tominst twee Schaap. De hebbt hier bi uns en ganz wichtige Funktion: Se sorgt för de Festigkeit vun de Dieken. Se hölpt bi den Küstenschutz mit. Ahn Schaap weer dat ni to maken. De „meiht“ dat Gras un trampelt de Diek fast. Un se leepert Fleesch un Wull. Dat Wullfett is dorbi ok wichtig. Dat brukt de kosmetische Industrie.

Dat weet so’n Lammkönigin to vertelln. Se güng ok rüm un verkloor de Lüüd dat vun de Wull. Ok bi’t Scheren passte se op. Jörg Immo Gerstenkorn – he scherte de Schaap - geev ehr keen Verlövnis to’n Scheren. Se weer to schmuck antrocken in ehr Königinnenkleed. So bröcht he de Schaap ut de Wull. He harr Eggert Rehder un Andrea Schepat as Hölpslüüd dorbi. Meist sünd de Schaap gedüllig. De sünd ok froh, wenn se in düsse Summertied ut de Wull kaamt. As wi sweet se uk!

Dat weer een richti schööne Summerdag in den Westküstenpark mit all de Tieren. Bi de Seehunde gifft dat ok en Lütten. Äbeers sünd dor ganz veel un ok veele annere Tieren to’n Bekieken. De Zeegen kannst ok strakeln. För Öllern mit Kinner is dat een Tipp.Un an düssen Schaapsdag geev dat ok en Schaapsrallye. Man schall je ok sien Weten en beten opbetern.

Hans Jörg Rickert, 15. Juli 2018, HN und www.jb-spo.de

De sünd je woll mall !

 

Warr‘t de 40-Grad-Marke knackt ? - Dat heff ik eben in’t Internet leest. Dat is mi so wat vun egol – ik luer op Regen! Blots so för een Dag, so’n beten as Landregen, ni op’n Stutz. Dat schall je sachts mol de Luft so’n beten rein maken. Un denn ni mehr ganz so hitt, so üm twinti Grad. Dat reckt. Dat Water is warm noog to’n Baden und de Buern köönt denn ok ehr Ernte noch rinbringen. De fallt je all mau noog ut. Un denn af un an mol een Dag Regen und denn wedder dröög mit Sünnschien un Wind. Dat kunn Petrus doch ok mol torecht kriegen. Ni jümmers düsse Extreme.-

Un nu luert de Narichtenlüüd al, wat de 40-Grad knackt waar’t. De sünd je mall! – Ik heff nu vun de Hitten noog. Viellicht geev dat denn noch de veerte Schnitt Gras. De eerste hebb wi je hatt, de tweete un drütte sünd al utfulln. Sachts wurr ut den Mais ok noch een beten wat. Dat süht je ok ni dull ut.

Ik heff dor mal nakeeken, wo dat utsüht, wenn dat mit verleden Johr verglieken deist: 2017 harrn wi in St. Peter-Ording in Juli so 70 mm Regen. Dat sünd 70 Liter Water op een Quadratmeter. Kannst je man mol 7 Waterammers nehmen un denn op so een Quadrat utgeten, ganz suttje, so Drüppel för Drüppel. Sünst löppt dat je weg. Un denn söchst di een anner Flach un nimmst een Ammer Water mit 5 Liter un bringst de op’t Land. So ist dat düt Johr.- Kenn Wunner, wat de Köh un de Schaap na Water luern doot un de Bööm ehr Bleeder fallen laat. Dat Water kümmt dor vun de Wutteln bet baben gor ni mehr hen.

Op Eiderstedt sünd de Gravens man dröög un rissig. An Grudeweg heff ik mi den Diek ankeken: He wiest op’e Südsiet al Risse op. Dat heff ik in al mien Johrn so noch ni beleevt.

1959 weer ik op Radtour de Weser dal na Bremen. Dor harrn wi dree Weeken keen Regen. Dat hett mien Fründ un mi freut. Sachts dree Monate! Dat is eenfach to lang bi uns. Wi leevt je ni in de Sahel-Zone. Blots nu weetst, wo de dat bi de Hitten geiht. Un de geiht dat man veel slimmer as uns. Denk man mol över na.

Blots wenn een nu bi uns op 40 Grad luern deit, denn is he mall !

Hans Jörg Rickert, 2. August 2018, www.jb-spo.de, „Düt un dat, en beten wat op Platt“

Druckversion Druckversion | Sitemap
© Georg Panskus