Plattdeutsch 3

Düt un dat – een beten wat op Platt

Op Eiderstedt – in’e Schankwirtschop vun Katensiel

 

De ole Schankwirtschop direktemang achtern Diek in Katensiel stünn nu uk mol op’t Programm vun „Vertell mi wat op Eiderstedt“. Dat is so’n Reeg vun de LTO St. Peter-Ording un Eiderstedt, in de Lüüd vun Eiderstedt wat vertelln. Good annahm weer de eerste Termin mit Volker Andresen. 1963 boren, is he in dat Hus opwussen. Dat höörte sin Grotöllern un Öllern to. En lütte Landsteed mit Keu, Schaap un Peer weer in de eersten Johren dorbi. Dat is fröher so west. Sünst keem man ni över de Runnen.

De beiden eersten Johrn is he noch in Katensiel to School gahn. De wurr denn tomaakt. So müss he na Garrn und denn güng’t na St. Peter in’e Oberschool. Dor hett he sin Abitur makt un achterna Psychologie studeert. As Psycholog arbeid he nu de Week över. Doch an’t Weekenenn is he Kröger. Dat passt. Hest je jümmers mit Lüüd to doon, de di wat vertelln doot or schüllt. In‘e Wirtschop warrt vertellt, sünst muttst dat uk männigmol eerst ut ehr rutketeln.

Em höört de Schankwirtschop nu to. Övernahmen hett he se 2014 vun sin Vadder Wilhelm Andresen. De is 1931 op’e Welt kamen. He weer bet sössti ünnerwegens in‘e Welt un hett den Krog vun sin Modder kreegen. Dat weer de „blonde Kathrein“. Vun ehr stammt uk dat Eiergrog-Rezept. De Mixtur is streng geheim. Smecken deit de! Vun ehr vertell he uk.

Se is 1903 op Hülkenbüll in Garrn op‘e Welt kamen.- Wenn in de Achtiger vun Vöörn in de Kachelstuuv rin keemst, seet se glieks links twüschen dat Schapp mit al de Glös un en lütten Disch op’n Stohl un weer an’t Klöppeln. Dor höll se denn mit op, frag, wat du wullt un güng uk noch in’t hoge Öller in‘e Köök, maakte den Eiergrog un sett sik weer an ehre Klöppelie. Veel seggen dä se ni, blots de Kledage harrst buten hentohangen. De jungen Lüüd dörf keen Unsinn maken, sünst kregen se Bescheed.

Ehre Söhn Willem hett dat jüst so dörtrocken. Klöppelt avers hett he ni, dorvör mit jeedeen snackt un uk duzt. He wuss allens un weer meisttieds an’t Vertelln un Utfraagen. De meisten hebbt sik dor uk op inlaten. He is dat west, de ut de ole Schankwirtschop dat mokt hett, wat man nu beleeven kann. Willem Andresen weer een, de mit de Lüüd umkünn, he hett Kontakte knüpp, un so is düsse Ort op Eiderstedt uk in’t Fernsehn kamen. Mit Jan Fedder un Axel Milberg is hier dreiht wurrn, Dagmar Berghoff kehrte hier in un Volker Rühe. 24 Johr hett Willem dat makt. Sin Eiergrog weer as de vun sin Modder un so nöömt de Lüüd em denn uk „Opa Eiergrog“. In’n August 2016 is he storven.

Wenn rutgeihst ut de Kachelstuuv un links na achtern, kümmst op’n Flur. Dor hangt veele Biller, uk de Stammboom mit den „lütten“ Wilhelm ganz ünnen. Wo he denn later utsehn hett, wiest dat Bild vun em mit de Piep in een von de Stuuven. Uk en Gedicht to’n Achtigsten hangt dor. Dat hett en Kieler för Volker sin Oma schreven. Denn sühst, wat hier so los west is. Un nu is dat eerst richti so.

Volker Andresen hett dat allns op‘e Reeg bröcht, so Stück för Stück. He acht dor op, wat dat uk sin Richtigkeit hett. Dat markst, wenn he vertellt. De Kachelavens sünd wedder up to date. Dat Hus is „klimatiseert“ vunwegen dat op Balken liggt. Ünner de is Klei. Un de Wände sünd lehmmuert. So stimmt dat mit de Feuchtigkeit. För de Warms sorgt hüüt en Pelletheizung vun de Köök ut. Dat Hus liggt op‘n lütte Warft. In’n Flur rechts vun de Ingang steiht ein gröttere Schrievpult. To de Krog höörte je en lüttje Laden.

De Anbu stammt vun 1840, de Dörchfohrt vun 1904. In dat Johr wurr uk dat Treideln över de Süderbootfohrt instellt. De hett dat Hus sin Existenz to verdanken. 1668 is dat but wurrn. 1613 gung de Süderbootfohrt vun Garrn ut in Bedreev. Se weer för den Hannel un de Be- un Entwässerung. En Slüüs un Haben höörten dorto. De Woren vun de Scheep wurrn in Boote ümladt. De wurrn denn na Garrn treidelt. Dat dään de Bootführers.- Dat eerste Hus wöör överflutet. So is dat denn to düt Hus kamen. Schankrecht gellt vun 1668.

Man kann sik dat meist ni vörstelln, wat in düt lütte Hus jümmers dree Generationen leevt hebbt und dat mit Veeh ünner en Dack. Dat Separee, de Ruum, de achtern in’e Kachelstuv afgeiht, weer de Ruum för de Grotöllern. Kinner un Öllern wahnten un sleepen in twee Rüüm un villicht noch en lüttje Kamer. Dat reck. De Köök weer je meisttieds in’t Hus de Mitt.

De Kachelstuuv hett ehr Utsehn vun 1750. Dat sünd Original Delfter Kacheln, vun Holland as Ballast mitbröcht. Lämmer, Schaap un Rinder wurrn na Holland un England leepert. Vun Tönn – Norderbootfohrt – un Katensiel kunn uk to de Tied vun de Kontinentalsperre ünner Napoleon utföhrt wurnn. So hett dat Hus hier en ganze Barg beleevt. Un de Balken an‘e Deck hebbt ehr Utsehn vun den Tabaksqualm vun Piep un Zigarrn. De sünd ni anmolt, dat is „Patina“ vun’t Smöken.

Dat weer so’n echt schöön „Vertell mi mal“-Stünn mit Volker Andresen. Nu keem denn je noch de Eiergrog. Dor hebbt wi al denn tolehrt, wo em Drinken schallst. Wenn dat richti makt hest, hest en witten Oberlippenbort vun Eierschuum - un din Maag föhlt sik wohl!

Hans Jörg Rickert, 10. Oktober 2019, www.jb-spo.de, Düt un Dat op Platt

 

*ANKÜNDIGUNG „Erzähl mir was“ der LTO St. Peter-Ording und Eiderstedt für den 15.09.2019

Die Schankwirtschaft in der 4. Generation

Direkt hinterm Deich in Katingsiel liegt die älteste Schankwirtschaft der Nordseeküste Schleswig-Holsteins – die Schankwirtschaft Andresen. Volker Andresen, der heutige Inhaber der Schankwirtschaft Andresen, nimmt Besucher bei einer Führung durch die gut 300 Jahre alte Schankwirtschaft auf eine Reise in die Vergangenheit des denkmalgeschützten Reetdachhauses und seiner früheren Eigentümer. Gemeinsam werden die historischen Stuben wie die berühmte Kachelstube mit ihren originalen Delfter Kacheln erkundet und der bekannte Eiergrog (alkoholisches Heißgetränk) nach dem Originalrezept der blonden Kathrein verköstigt. Im Anschluss können die Gäste noch à la carte etwas zum Abendessen bestellen und die urige Atmosphäre des Hauses auf sich wirken lassen.

In Oldenswort sünd Steenküüz utwildert wurrn

 

Bi Mareike Martens-Claußen op Oosterenn in Oldenwort is de Welt in Ordnung. Mit Jan Claußen hett se twee lüttje Deerns. De tweete is man jüst ierst en poor Weeken op de Welt. Un ehre Öllern sünd meist jede Dag to’n Hölpen mit op de ole Buernsteed, de vun en Haubarg ziert warrt. En Streuobstwisch höört dorto. Höhner mit en smucken Hahn loopt dor in Goorn. För Kinner is dat mit Peer un Ziegen en Paradies un för Urlaubers meist en Idylle. Ahn Arbeid is dat aver ni! So weer Jan jüst dorbi, en Watertank wedder in Ordnung to bringen. De Tieren op de Fennen harrn je uk düt Johr ni noog Water.

An düssen Dag harr sik Armin Jess ut St. Peter anmellt. He is de Uhlenbeauftragte op Eiderstedt. He wull junge, nu flügge wurrn Steenküüz utwildern. Op de Buernsteed gifft dat dree Kastens för düsse lüttje Uhlenoort, een in Appelboom, een in’e Schüün un een en beten wieder weg. Dat Areal üm den Haubarg is best eegent för de Uhlen.

He keem uk as anseggt un harr sien lüttje Dochter un sienen Vadder Wilhelm Jess ut Ording dorbi. Söss Käuze harr he afhaalt vun Eekholt. En Grotenasper harr se dor mit noch dree lüttere optrocken. De weern sachts ni al so wiet, dat se utwildert warrn kunnen. Jedeen weer in en Karton. Jümmers dree schullen in en Uhlenkasten. Man geiht dorvun ut, dat de Oolen Verkehrsopfer wurrn sünd. De lütten Uhlen sünd nableeben.

Toierst klei Armin Jess de Kastens ut. Spreen harrn sik de för ehre Brut utsöcht. De weern nu al lang utflagen. Denn güngt los. Een lütte Kauz na den annern greep he sik, kladder mit em de Ledder rop un sett em op dat lütte Anflugbrett vun den Uhlenkasten, de Kopp in‘t Lock. De wussen, wo se dor hen schullen, un wenn ni, denn wurr dorför sorgt, wat se dat begriepen dään. Richti nüdli weer dat, wenn se op sien Hann seeten. He muss denn mit se jümmers elkeen de Ledder rop, sett se op dat Brett, Kopp in’t Lock, un denn weer uk för de lütten Uhlen de Welt wedder in Ordnung.

Mareike Claußen-Martens un ehr Vadder Heinrich Martens hebbt uk en Oog för ehre lütten Mitbewahners. De hebbt nachts richti Larm makt, weern ünnerwegens un hebbt Müüs fungen.

Hans Jörg Rickert, 24. September 2019, Plattdeutsch, HN und www.jb-spo.de

Mit mehr Lüüd an’n Disch smeckt dat eenfach beter

 

Dat mag so fiev Johr her west ween, dor harr Eva-Maria Matthiessen so’n Idee. Se leevt in Tat’n un is alleen. Ehr Mann is al länger ni mehr op düsse Welt, de Kinner sünd ut Hus. Doch af un an brukt se Lüüd üm sik. So bilütten geiht se nu op’e achti to Is noch en beten hen, liekers. Bet söbenti harr se noch en lütten Laden mit Wull in St. Peter in’e Dörpstraat. Doch dat wurr denn doch toveel. Nu fehlten ehr de Lüüd to’n Snacken.

So hett se denn bi Dirk Ebsen anfraagt, wat he ni sowat as’n Meddagsdisch för Öllere maken kunn. He is je de Kröger vun’n Eiderstedter Krog in Tat’n. He leet sik dat dörch’n Kopp gahn un snack Börgermeister Hans Jacob Peters an.

In’n Juli geev dat „Mehlbüdel“. Dat is echt Eiderstedter Köök. Weern liekers man blots dreeuntwinti. De avers leeten sik dat smecken. So mit Kasseler un Kirschsoß is dat eenfach lecker. Dat Best an düsse Veranstalten is je man, wat sik de meisten kennen dot, un wenn ni, warrst god opnahmen, Wenn denn noch Platt snacken deist, hest al wunnen. Denn hier warrt Platt snackt. De Lüüd kamt meist en halve Stünn fröher, un ok bit Eeten warrt snackt, wenn denn de Mund leddig is.

Eva-Maria Matthiessen is froh, wat dat düsse Meddagsdisch gifft, un al de annern uk. Berta Kloppenburg wahnt in’n Seniorenhus in St. Peter. „Wenn ik en Fohrer heff, bün ik dorbi. Ik höör je to Tat’n“, sa se. Waltraud und Hannes Krüger ut Tat’n sünd to neegenti Percent dor, Erich Petersen un Martha Volquardsen ut Garr’n kiekt dorna, wat geeven deit. Uwe Ebsen ut St. Peter kümmt sporadisch. Tofreeden sünd se al, vör allens mit dat Eeten un de Sellschop.

Dirk Ebsen vertell denn, wat he meist regionale Kost anbeden deit. Näste Mol gifft dat „Putencurry mit Reis un Soltkantüffeln“. September is meist „Kohlroulade“ an’e Reeg, gifft avers uk „Suure Rull“ un „Rövenmus un Kassler“. Sünd dor noog, de dat wüllt, makt he uk „Swattsuer“ un alternativ dorto „Boddermelksupp“, wo doch ni jedeen för Swattsuer is. För mancheen is dat en echte Delikatesse.

Hans Jörg Rickert, 21, Juli 2019, HN un www.jb-spo.de

Mit’n Klootstock ünnerwegens

 

Dat weer 1962 in Witzwort. Ik harr dor vunwegen min Utbildung wat to kriegen. Op’e Husfenne vun Süden dree – dat weer de Adress - ankamen, bemött ik Hans Knutz. He weer Hauptlehrer an de tweeklassige School. Praktisch veranlagt weer he uk, kunn bi’t Reetdackdecken hölpen, harr Quieen un Schaap bi’t Hus un Ossens in Reimersbude lopen, höll Immen un weer uk Jäger. He harr sin Jagdkledage an, de Flint dorbi un den Klootstock. Sowat harr ik ni nich sehn. Ik bün je op’e Geest opwussen. He verkloor mi denn je uk, wat he den bruken dä, wo he doch op Aantenjagd wull. Un ahn Klootstock geiht dat ni, wenn vun Fenn to Fenn un över de Gravens wullt.

Hüüttodags is Klootstockspringen en Attraktion för de Gäste. De een or de annere hett uk Interesse an „Brauchtum“. Klootstockspringen höört dorto. Gravens gifft dat hüüt uk noch noog, sunst würr dat mit dat Water ni klappen. De Tourismusvereen vun Tat’n hett Kloostockspringen fast in sin Programm opnahmen. Veermol warrt de Gäst dat anboden. Dat warrt denn uk utschildert, wat dat finnen deist, wo se dat maakt. Vun de B 202 – dat is de Tat’ner Dörpstraat - geiht dat kort achter de Kark or kort vöör de Kark de Straat Düsternbrook rin, an‘t Schweizerhus vörbi, över de Bahn op den Bohmarnweg. Korte Stück lang geiht so‘n Betonspurbahn rechts af. Dor so 100 Meter rin un den büst an de richtige Steed. Halvi acht geiht los un duert so’n Stünn.

Dor harrn sik dütmol al welk infunnen. Vun Kassel un vun bi Berlin weern welk dorbi. Dat wurrn mehr, so üm dörti weern dat denn. Dat reckt uk. Männichmol sünd dat 60. Dat is meist toveel. Heimke Reimers, de Vörsittersch von den Tourismusvereen weer dor, Angelika Jockwich mit ehr Auto mit Getränke vun Alkoholfri bet Beer un Hans Jacob Peters, Börgermeister vun Tat’n. He hett dat Leit. Liekers muss he töven, denn de Klootstöck weern no ni dor. De wull Henning Peters bringen. He hett en Diekschäperi an’n Marneweg in Böhl. Dor mutt ierst all’ns klor ween. So keem he denn je en beten later. „Wi hebbt je Arbeid“, sä he. Denn kunn dat losgahn. Dree Klootstöck harr he mitbröcht.

So’n Klootstock is nix besünners, egentli man sachts en längern Steel vun dree bet veer Meter. Hüüt is he ut Glasfiber. Meist wurr he ut Esche makt, schall je uk elastisch ween un ni breeken, wenn so’n Keerl dormit över den Graven jumpt. Eschenholt geev dat noog op Eiderstedt. Dat hett uk den Wind utholen. Un de Stock dörf uk ni to swor ween, wenn mit em vun Fenne to Fenne jumpen wullt, üm de Tieren to tellen or na de to kieken. So weer dat je fröher. Ünnen is en Klotz anbröcht, süht vun baben ut as so‘n Rechteck, un is so’n Oort gröttere „Ossenfoot“, so links un rechts maakt as de Töhn vun‘n Oss un in’e Mitt uthöölt. De is ut harte Holt makt, Eek or todags Bongossi. Wenn de denn in’t Water dükert warrt, mutt eerst en faste Grund söcht warrn. Dat Water un de Mudd mutt sik je wegdrücken laten. De Klotz müss uk so in den Graven bröcht warrn, wat he dwars is, also parallel to de Kanten vun’n Graven vunwegen den Widerstand bi’t Springen. Sünst geihst koppheister. So in de Höchde bet to dree Meter kriggst den Steel dann mit de een Hann tofaat, de annere en beten deeper un den Kopp buten vöör, wat bit Loslaaten an de anner Siet ni een vör’n Kopp kriegen deist. Wenn en Linkspoot büst, anners rüm. Denn ierst mol mit den Klootstock testen, dorna mit en beten Schwung, villicht uk lütte Anloop, kummst op de anner Siet. Wenn nu övern Sieltog wullt, denn muttst mehr na baben griepen. De Distanz von Kant to Kant över’t Water is jo grötter.

Dor wurr ni lang üm schnackt, dat wurr wiest. Kunnst meist ni glöven: Hans Jacob Peters weer mit‘n Juppheidi op de anner Siet – Söbenti hett he al tofaat - un vertell denn en beten vun Tat’n un Eiderstedt. Dat duer ni lang, denn kunnen de Lüüd dat sülvst versöken Henning Peters un Hans Jacob Peters verklaaren un hölpen. De Jungs weern glieks dorbi, denn keemen de Mannslüd un denn uk en Fru. Wer wull, kunn. Se kreegen dat meist all glieks torecht un wenn ni, geev dat en Lacher vun den Jumper un de Gäst. Is je so’n Oort Vergnögen un schall je uk to’n Höögen ween. As Pries geev dat denn wat vun de Wagentheke ut Angelika Jockwich ehr Auto. In Tat’n warrt de Gäste eben frieholn!

De tokamen Termine sünd an 24. Juli, 07. un 28. August 201

Dünnerstag in’t Dörp – vun 1988 an gifft dat düsse Veranstalten

 

Weer schöön, wenn dat so wiedergüng, doch af un an klinkt sik de een or de andere ut düsse Veranstalten ut. Is je uk en echte Kraftakt, bet teihnmol achterenanner jede Wuch in Sommer in St. Peter-Dörp sik sülvst un sien Lüüd to motivieren, sik wedder för de Gäste un Urlaubers in’t Tüüg to leggen. De weet je nich, wat dat för’n Aggewars is: Opbun, Afbun, ganz egol, wat för Wedder, bi Hitten un uk bi Schmuddelregen un Sommerküll. Weetst je ni, wo dat warrt.

Nu hett uns de Sommer je weer richti tofaat, denn is’t uk schöön, un so weer dat uk an düssen Dünnerstag in’t Dörp, dorto noch Wienfest op’e Markt – de Gäst kunnen sik ni beklagen und al de, de mitmaken dään, ok ni. Is je eenfach schöön, wenn Eeten unn Drinken hest, Flanieren kannst, hier mol Kieken, dor mol Schnacken, bi Musik tohörn, de Kinner mit Karussell een Freud to maken or op Pony rieden to laten. Dat hett wat.

So is dat schöön, wat sik düsse Veranstalten över de Johren hol‘n hett un jümmers weer Lüüd dor west sünd, düt „Dörpsfest“ in’e Hand to nehmen. Möög dat so blieven. Is je uk veel Rummel dorbi, avers liekers, dat hett uk sienen Wert. In’t  Tourismusentwicklungskonzept steiht wat vun „lebenswert“ un „liebenswert“ un uk vun „arbeiten“. Sühst woll, dat hest hier bi uns in’t Dörp: Vergnöögen för de een un Arbeid för de anner. Wenn denn all tohopen noch de Kram ründüm gelassen nehmen doot, kaamt al op ehr Kosten un dat meist för’n Appel un’n Ei.-

En poor Euros schallst liekers in’e Kniep dorbi hebben. Denn blots för’n Appel un‘n Ei arbeiden, deit doch keeneen. Un de Ehrenamtlers makt dat al för en goode Saak. Dat hett noch en extra Wert.

Hans Jörg Rickert, 27. Juli 2019, www.jb-spo.de

Siehe dazu unter www.jb-spo.de

2019     Mai       Verein IG-Dorf hat sich neu aufgestellt, sowie diverse Berichte zum „Donnerstag im Dorf“ jeweils in den Mooaten Juli und/oder August der Vorjahre

Pingsten hett wat mit Petrus as den Ecksteen to kriegen

 

Plattdüütsche Gottesdeenst mit Pastorin Inke Thomsen-Krüger

Dat is man good, dat de Karkenverwaltung för Eiderstedt so’n Stell för den Karkentourismus inricht hett und düsse halve Stell jüst mit Inke Thomsen-Krüger besett wurrn is. Se is Pastorin un Plattdüütsche. So‘n Fruunsminsch is wiss op Eiderstedt an’e richtige Steed.- Pastor Ralf-Thomas Knippenberg ut Garrn kann dat uk, blots he hett je sin Pfarrstell dor. Pastor Dirk Römmer un Pastorin Gisela Mester-Römmer ut Tönn kön’t dat uk fein. De sünd nu beid in’n Ruhestand. Dat gellt ok vun Pastor i.R. Sönke Hansen, de in Kropp preestert hett un nu in Garrn wahnt. De kannst je ni jümmers wedder ranholn, dat reckt al för ganz besünner Fälle. Sachts is Eiderstedt jümmers noch Plattdüütsch Land un schön is’t, wat hier uk noch Platt miteneen schnackt warrt. So is denn de Plattdüütsche Gottesdeenst in de St. Peter-Kark man an tweeten Fierdag vun Ostern, Pingsten un Wiehnachten uk meisttieds good besöcht.

Dat weer dütmol uk wedder so. Wenn nu denken deist, dor drüppst op luder Plattschnackers, denn büst op’n Holtweg. Dor kaamt extra Lüüd in’e Kark, üm mol en Gottesdeenst op Platt mit to beleven un to fieren. So weer dor uk en Ehepoor ut Freiburg mit ehren Jung vun acht Johren. Se weer allerdings ut’n Norden un wull mol wedder Platt hören. Hett ehr uk gefulln, wat Pastorin Inke Thomsen-Krüger vun de Kanzel vertelln un wo se den Gottesdeenst mit Christoph Jensen an’e Orgel un Küster Hans Peter Boyens un Waltraud Rüß bi de Kollekte dörchföhren dä. Se harr sik för Pingsten de Verse 13 bet 19 vun‘t 16. Kapitel ut dat Matthäus-Evangelium för ehre Predigt vörnahmen. Dat is je in de Kark so regelt, wat man as Pastor ni eenfach predigen kann, wo een de Gusto na is. Dat güng üm de Geschicht vun Jesus as Söhn vun‘n lebennig Gott un den Akt, wodenni Christus to Petrus seggen deit, wat he de Ecksteen is un he de Slötel kreegen schall.To Pingsten is he je denn de, de wat to seggen hett. Manch Lüüd meent dortomalen je, de dor tohopen in al de Spraken schnacken, harrn een to veel drunken. So höört sik dat je an, wenn männig Lüüd in veele Spraken schnackt. Blots so is de christliche Kark dööpt wurrn.

De ganze Geschicht vun Petrus hett se vertellt, un wat vun Verantwortung un Plicht, wat en mit de Gewalt över de Rüüme geven warrt, wenn man de Slötel in de Hand drückt kriggt. Dat kannst nu in den Predigttext lesen.

Hjr, 11. Juni 2019, www.jb-spo.de Düt un dat op Platt

 

 

Predigt im plattdeutschen Gottesdienst am Pfingstmontag

in der St. Peter-Kirche in St. Peter Ording

10.06.2019

Predigttext: Matthäus 16, 13-19

Predigt vun Pastorin Inke Thomsen-Krüger

 

Gnaad wees mit jem un Freeden vun de, de dor is, de dor weer un de dor kummt. Amen.

 

Leve Gemeende!

 

Ik weet noch ganz genau, wodenni sik dat anföhlt hett. Ik weer noch Studentin in Kiel un heff in de Gemeende vun Vicelin ehrenamtli mitarbeit. Ik heff in de Chor sungen un bi de Bläser Posaune speelt, ik heff bi de Kinnergottesdeenst mitmakt un in de Jungschararbeit uthulpen. In een Johr funn man för de Sommerferien keenen, de Tiet harr un vertreten de Küster. Ik bot mien Hülp an. An de erste Dag vun mien Arbeitstiet kreeg ik en Slötelbund in de Hand drückt. Schwor un groot. So as de Verantwortung, de dormit tosamenhung. Dat föhlte sik grootardig an, dat man mi dat anvertruute, avers ik weer uk bang un verleern dütt Slöttelbund.

 

Wer de Slötel hett, de hett Verantwortung, de hett uk Macht, de hett de Slötelgewalt. An em oder ehr kummt keenen vörbi. Wer de Slötel hett, mutt frogt warrn. Wer de Slötel hett, is för Sekerheit verantwortli un dorför, dat nix wegkummt. Deswegen is so en Slötel as en Utteeknung. Man mutt bloots oppassen, dat een de nich verleert, man mutt uk oppassen, dat eens de Macht nich to Kopp stiggt.

 

Wat för en Bedüütung so en Slötel hett, wiest sik oft erst denn, wenn man em afgeven mutt. Man hett op eenmol keen Togang mehr to de Hüüs un Rüüme, wo man dagdägli in un ut gahn is, man verleert uk wat, nämli Bedüüdung. Man is nu nich mehr wichtig, man mutt nich mehr fragt warrn. Erst in disse Moment warrt dat so richtig düütli: Wer de Slötel hett, hett uk de Macht un de Verantwortung. Mennigeen freut sik, wenn he alles wedder los is un frie is. Avers dat gifft wull kuum en, de nich disse lierlüttje Moment beleven deit, nakelt to ween un nix mehr wert to ween. Wer de Slötel hett, hett Macht un Verantwortung. Wer de Slötel hett, de is wat. Un ohne Slötel: nix mehr vun na! Jedenfalls wenn dat um de Slötel vun Hüüs, Karken un Schoolen geiht.

 

Wenn man sik dat so dörch de Kopp gahn deit, denn kann man sik licht vörstellen, wat för en Geföhl dat ween hebben muss, as Jesus to Petrus sä: Ik will di de Slötel för dat Himmelriek geven. Wat för en Ehr, wat för en Opgaav, wat för en Verantwortung un wat för en Macht. Un jüss Petrus, de doch lang nich immer sattelfast weer. Sien Geschichte hört sik an as en Märchen: He weer en Fischer an de See Genezareth un heet eenli Simon. Dagdägli fohrte he mit annern rut un fung mol mehr, mol weniger. To’t Leven langte dat för em un sien Fru. Uk sien Schwiegermudder wurr noch dorvun satt. An en Dag, he weer jüss wedder bi’thuus, wull bloots noch gau wat an de Netten flicken, snackte em en an. En Prediger, so as dat veele to de Tiet geev. Normalerwies geev he ni veel dorop, wat de to vertellen harrn, weer höchstens mol interessant un hören wat ut anner Dörper. So veel keem man je nich rum.

Avers disse Mann weer anners. Dor sprung en Funke över. Simon wuss bloots nich, wohen de Reis gahn schull. Avers he leet sik besnacken un fohrte mit de Mann rut. Wat denn passeerte, verännerte sien Leven: Se fungen Fische – so veel, dat se meist ünnergung dorbi. As se wedder an Land weern, sä disse Mann to em: Kumm mit mi mit, du schallst vun hüüt af an Minschenfischer warrn.

 

Simon verleet Huus, Hoff un Schipp. He föhlte sik ansproken, wohrnahm, he föhlte sik as wat Besonneret. Jesus truute em wat to. Minschenfischer. Wat för en Opgaav. Un Simon geev sik Mööchde. He weer iefri, weer immer an de erste Steed, he wull dat gut maken, better as all de annern. Nich bloots, weil he sik ehrt föhlte. He weer Jesus dankbor, erst recht, as he sien Schwiegermudder gesund makt harr. Avers Simon brook uk in. Wull as Jesus över’t Water gahn un verdrunk binah. So groot weer de Gloven un Toversicht doch nich. Un as Jesus an’t Krüüz slahn wurr, dä he so, as wenn he em nich kennt harr. So groot de Angst. Un Ostern – he seeg dat leere Grab un kunn dat toerst doch nich glooven. Dat Jesus leven dä, so as he dat seggt harr, gung je uk meist över de Verstand.

 

Leeve Gemeende, Simon weer beides: truu, iefrig, immer an erste Steed, wenn dat wat to dohn geef; aver he harr uk sien Twiefel, he weer bang un hung an sien Leven.

Un jüss disse Mann vertruute Jesus de Slötel an. He truute Simon dat to un gahn mit disse Slötel verantwortli um. Villich jüss, weil he nich perfekt weer. Villich jüss, weil he uk Twiefel harr. So en Minsch schull Verständnis hebben för annern, de uk nich immer glieks de richtige Weg för sik finnen. Un he geev Simon en twitte Naam: Petrus, Fels. Op disse Fels will ik mien Gemeende opbuun.

 

To Pingsten in Jerusalem wieste Petrus dat erste Mol, dat he Verantwortung övernehmen kunn un wull. In dat Chaos, wo keenen wuss, wat mit se passeern dä, in disse Begeisterung, de de eenen bang maken un de de annern Spott drieven dä. He nehm dat Lei in de Hand un kreeg Ruh in dat Dörchenanner. He kunn de Lüüd so övertüügen, dat se sik dööpen leeten. Dat weer de Anfang vun de Kark un Petrus weer de, de de erste Slötel in de Hand harr un sotoseggen de Döör opmakt hett. He hett Rüüme opmakt, wo Minschen sik bargen kunn, wo se hören kunn, wo se gesund makt wurrn an Lief un Seel. He hett Rüüme opmakt, wo Glooven wassen kunn, wo Gott wirken kunn. So hett he dat Himmelriek op de Eerd holt. Dat weer sien Opgaav un he is verantwortli dormit umgahn.

 

Leve Gemeende, disse Opgaav, Döörn optosluuten un Rüüme optomaken, is immer noch de wichtigste in de Kark. De Slötel för disse Rüüme hebbt nich bloots Huusmeister, Küster, Pastoren un Karkenräte in de Hand. Disse Slötel hett jedereen in de Hand, de sik to de Glooven an Gott Vader, Söhn un Hillige Geist bekennen deit. Talente un Gaaven, de Rüüme to gestalten un de Minschen, de kaamt, to hölpen, de sind ünnerscheedli. De een hett dat Talent un hören to, de anner dat Talent un bringen wat op de Disch, de dritte dat Talent un organiseern Hülp. De Talente un Gaaven sind ünnerscheedli, de Slötel is aver een un desülvige. Un de hett jeder in de Hand. Jeder vun uns hett de Macht un de Verantwortung un sluten Döörn op – dormit Gemeenschaft entstahn kann, dormit de Leevde, de Christus in de Welt drogen hett, en Platz hett. In Karken, in Gemeendehüüs, in diakonische Inrichtungen – överall dor, wo wi uns bi dat, wat wi seggen un wat wi dot, op Christus beropen, överall dor sind wi mitverantwortli, dat Döörn apen sind. Dat Pingsten passeern kann, immer wedder. Nämli dor, wo Minschen sik verstaht, wo se Gemeenschaft spören, wo se begeistert warrn, wo Hoffnung is. Överall dor sind de Döörn apen. Un nich weil en de Slötel in de Hand hett, nä, weil wi al de Slötel kreegen hebbt. Dörch de Dööp. Wi hören to Gott as sien Kinner un wi hörn to de grote Gemeenschaft, de sik Kark nöömt. Wi hörn dorto un dreegen vör disse Gemeenschaft, för dat Mitenanner, avers uk för de enkelte Minsch Verantwortung.

 

Jüss so as Petrus sind wi nich perfekt. Villich is dat sogar dat wichtigste, dat wi dat nich sind. Denn bloots de, de nich perfekt is un de dat weet un markt, bloots de weet uk, wo wichtig apen Döörn sind. Wo wichtig dat is, dat man sik bargen kann, dat man wedderkamen dörf, dat man nich utsloten warrt. Petrus durf immer wedder torüchkamen, de Döör weer immer apen för em. Disse Erfohrung schull he wiedergeven, deswegen hett he de Slötel kreegen. Jüss so is dat mit uns. Wer apen Döörn kennenlernt hett, de geiht mit en Slötel uk verantwortli um, nämli so, dat Minschen dat Geföhl hebbt, hier dörft se kamen. To jede Tiet. Dat weer schön, wenn wi unse Kark so wiesen kunn – as en Kark, de jedeen willkamen heeten deit. Amen.

 

Pingsten 2019, St. Peter-Kark

„Dat Leven is en Sommerdroom“ – Marianne Ehlers les un vertell

 

„Literatur un Musik ünner Reet“ is so’n Reeg in’t Museum Landschop Eiderstedt, ünner de Geschichten ut Leven un Literatur to Wöör kummt. Mit Marianne Ehlers ut Welt weer dütmol en Weltbörgerin to Gast. So is se nöömt wurrn, as se in’t Fröhjohr wedder na Welt op Eiderstedt in ehr Öllernhus trüchtrocken is. In Hamborg, Kellinghusen un Bordesholm hett se levt un arbeid. Nu is se Pensionärin un hett mehr Tiet för sik sülvst. Liekers blifft se för Plattdüütsch ünnerwegens, wat se al veele Johrn geern makt hett, un uk hüüt noch is se mit Hart dorbi. Woans en Minsch as se avers mit Bökers to doon hatt hett, de kann dat nich laten. Nu is se mit plattdüütsche Geschichten un Gedichten ünnerwegens un sorgt för Ünnerholen mit Platt. Dat kann se as man een.

Dat hebbt de Lüüd in de Loo vun’t Museum in St. Peter-Ording glieks markt. Eegentli wussen de meisten dat. Se les je ni blots vöör, se vertell un vebinn de ganze Leserie mit lüttje Wöör, kommentier hier un dor un frei sik mit de Lüüd, de ehr toluustern dään. Af un an keem to’n Grientjer ok Lachen, un denn „is dat Leven as en Sommerdroom“. Gau güng dat, dor weer de Tiet vun eenuneenhalf Stünnen rüm.

 

Anfungen hett se mit „Moin“ un ophöört mit „Tschüss“ un verkloort, wat dat dormit op sik hett. Se meen, wo se denn nu in‘t Museum weer, müss se ok wat vun Hein Hoop vördregen un dä dat. Düsse Künstler un Schrieversmann is je op Eiderstedt to Hus west, un letzt Johr hett dat Museum em mit en Utstellung ehrt. Sin Gedicht „Nu snack mol wedder Platt“ keem to Gehör un se mok mit em en Reis dör de Literatur. Klaus Groth – he harr in April sin 200. Geburtsdag – fehl ok ni. „Min Jehann“, „Min Anna is en Ros so rot“, „Lütt Matten de Has“ un „Min Modersprak“ dreeg se vöör, ni en na dat annere , nee, so mol twüschen Geschichten vun Rudolf Kinau, Reimer Bull un annere. Se verkloor, wat so op Platt seggt warrt, sachts as „Doon is’n Ding, Snacken köönt wi al.“ Natürli hett „Et gah uns god op unse olen Dag“ ni fehlt.- Un düssen Snack müss se ni verkloorn: „Dat Fruunsminsch wurr ik ni mit de Tang anfaten“. Dor hebbt al düchti lacht. – Verkloorn dä se, wat dat mit Plattdüütsch un Ingelsch so op sik hett, un lann denn bi de Angeln un Sassen to de Tiet vun de Völkerwanderung. Geev noch mehr to höörn. Dat is denn so’n lüttje Weltreis dör ehr Bökerschapp wurrn.

De rund veerdi Gäst weern heel tofreden. Se harrn sik al freut op düsse Veranstalten an‘n laten Nameddag Klock fiev. Mancheen is blots vunwegen Marianne Ehlers kamen, annere ut Interesse för de plattdüütsch Sprak, so as een Poor vun Bielefeld. Se wulln dat eenfach mal richti höörn un sehn, wat se dat nu uk verstaht. „So söbenti Percent“ harrn se mitkreegen, meenen se. Meist sünd öllere Lüüd dor ween. Vun Kathrinenheerd, Tönn  un annerwo op Eiderstedt hebbt se sik op’e Weg makt. Walter Petersen för den Vereen KulturTreff un Sabine Grätke för‘t Museum hebbt sik freut, wat dat so good ankamen is. Se harrn meist Bang hatt, wat dor to wenig Lüdd kamt.-

Man to un wedder mol wat op Platt, geern ok mit Marianne Ehlers! Dat weer noch lang ni al ut ehr Bökerschapp un passt bestens to Eiderstedt.

Hans Jörg Rickert, 6. Juni 2019, HN un www.jb-spo.de

Kulturhimmel mit „Rund üm Schaap“

 

Dat geev an Himmelfohrt den 13. Kulturhimmel in St. Peter-Ording. De TZ harr dat mit Hauke Reimers ut Tat’n afschnackt, wat he ni mitmooken un wat över Schaap vertelln kunn. He is so een, de dat kann un de wat vun Tieren weet, ni blots vun Schaap. He is op’n Buernhoff in Tholendörp groot wurrn, hett Timmermann lehrt, doch ahn Tieren geiht dat bi em nich. Kunnst meist seggen: He is vernarrt in se.

Nu weer he den je dor. En Barg Lüüd weern ok kamen. Em to Siet stünnen Kirsten Hansen-Rathmann ut Poppenbüll un Veehdokter Johanna Bergest ut Garr’n. De köönt ok mit Schaap üm. Se weet, wo man de anpacken mutt, wenn se scheert warrn schüllt. Dat Schaap mutt denn je op so’n Oort Schemel so hinsett warrn, wat de Schäper dat schöön fastholn kann. Meist sünd de Schaap denn ok ganz ruhig.

Hauke weet denn je ok Bescheed. An’n Hals geiht dat los un Reeg för Reeg rünner. Dorbi vertellt he denn. De Wull is je ni egal wussen. Dat kannst sehn, un he wiest de Lüüd dat, de dor rundüm butenvöör staht un luustert, wat he to vertelln weet. „Hier kann man dat schöön sehn, dor hebbt se feinet Gras hatt. De Wull is ganz schier.“ Wohrhafti, he flunkert ni. Dat is echt so. Wat för’n schööne Wull!

He harr dütmol Eiderstedter Diekschaap – so’n Schäperkrüüzung ut Texel, Suffolk un annere – mitbröcht. De bringt utwussen so bet 90 Kilo op‘e Waag. De Pries för de Wull is man mau. De Scheerlohn warrt ni deckt. Blots de Schaap mööt je ut de Wull rut.- So acht bet twölf Johr köönt de Schaap warrn. Meist gaht se mit veer oder fiev Johren weg. Wenn se ni gesund noog sünd, wat an de Fööt hebbt oder sünst Komplikationen bi dat Lammen geven hett, denn gaht se fröher to’n Slachter.

Kunnst di wunnern, wat de Lüüd all fragen dään. Mancheen weer ganz verbaast, wat man so’n Schaapfell ni ut Wull maken dä. Dat Schaap mutt dorto nämli slacht warrn. Mit dat Fell mutt dat denn ok al richti in Ordnung ween. Is doch man god, wenn een dat mol so seggt warrt.

Hans Jörg Rickert, 2. Juni 2019, www.jb-spo.de

Druckversion Druckversion | Sitemap
© Georg Panskus JB-SPO